Ekonomi ve Eğitim üzerine

Eğitim de ekonomi de aslında insanların yaşamsal faaliyetlerini kolaylaştırmak için insan aklının ortaya koyduğu konulardandır. Ortada bir akıl unsuru olduğu için eğitim ve ekonomi faaliyetlerinin işleyişinde, bir tutarlılık söz konusu olmak durumundadır. Tutarlılık ise bize, bir dizi mantıksal işlemlerin ve süreçlerin olduğunu sezdirir. Ortada bir süreç varsa bir başlangıç noktası var demektir. Dolayısıyla bir başlangıcın olması, eğitim ve ekonomi faaliyetlerinin geçmişten bugüne devinen bir tarihinin olduğunu gösterir. Eğitim ve ekonominin bir tarihinin olması, eğitim ve ekonominin birikik ve sistemli olduğu bilgisini taşır. Birikik, dizgeli ve tutarlı bilgilerin mevcudiyeti de hiç şüphesiz eğitim ve ekonomi konu alanlarının, birer bilim dalı olduğuna işaret eder. Çünkü bilim, gerçeğin bir parçası ile ilgilenir. Gerçeğin birer parçası da eğitim ve ekonomidir. O halde, eğitim ve ekonomi bilimlerini keşfetme merakımızın peşinden gitmeye devam edelim.

Eğitim de ekonomi de yapay ve açık sistemlerdendir. Yapay sistemlerdir çünkü işleyişi güneş sistemi, biyolojik sistem, eko sistem gibi doğal değildir, insanlar tarafından tasarlanmıştır. Açık sistemlerdir çünkü işleyişlerinde girdi, çıktı, işlem ve geri bildirim öğeleri bulunmaktadır. Bütün sistemlerin açıkça beyan edilmiş veya tanımlanmış belli bir amacı mutlaka bulunmaktadır. Amaçsız bir sistemin varlığı, düşünülmemelidir. Amaçlarının gerçekleşme derecesi ise bir sistemi sürekli kılmaktadır.

Öyleyse, açık bir sistem olarak eğitimin amacı nedir? Mikro düzeyde eğitimin amacı, bireylerin yeteneklerinin keşfedilmesi ve geliştirilmesidir. Mevcut yetenekleri ile bir birey girdi olarak eğitim sistemine giriş yapar. İşlem boyutunda bireyin mevcut yetenekleri keşfedilir, geliştirilir veya işlenir. İşleme süreci tamamlandığında birey sistemden mezun olarak çıkar. Çıktı öğesinde beklenen, bireyin zihinsel, duyguşsal ve bedensel yeteneklerinde niceliksel ve niteliksel bir farktır. İşte girdi ile çıktı arasındaki farkı belirlemek, yani ölçme ve değerlendirme faaliyetleri, sistemin geri bildirim öğesidir. Bu öğe sistemin devamlılığı için amaçların gerçekleşme olabilirliğine, işlevine, girdi ve çıktıların niteliğine ve niceliğine ilişkin geribildirim sağlar. Makro düzeyde eğitimin amacını tanımlayacak olursak, eğitim kasıtlı bir kültürleme sürecidir. Toplumsal ilişkilerin devamlılığında kültürleme süreci son derece önemlidir. Çünkü bir toplumu, köleleştirmek ya da özgürleştirmek bu kasıtlı kültürleme sürecinin bir parçasıdır.

Eğitim sistemini mikro ve makro düzeyde tanımladık. Şimdi, açık bir sistem olarak ekonominin amacı ne olabilir? Buna bir bakalım. Ekonominin temel konusu, kıt kaynaklardır. İnsanların sınırsız ihtiyaçları vardır ancak bu ihtiyaçları karşılayacak kaynaklar sınırlıdır. Ekonominin amacı sınırlı kaynaklarla, sınırsız ihtiyaçları karşılamaktır. Ekonomi, kıt kaynakların kullanımı (üretilmesi-tüketilmesi), paylaşılması (pazarlanması) sürecidir. Bu ise bir yönetme, idare etme bilgi ve becerisine dayanır. Bir başka deyişle, ekonomi, öz kaynakların, sermayenin, tüketimin, üretimin, pazarlamanın, emeğin, toprağın, verimliliğin bilgisi ve uygulama alanıdır. Ekonomi bilimi, mikro düzeyde, tüketici konumundaki bireylerin ekonomik faaliyetlerindeki arz talep dengelerini incelerken makro düzeyde ülkelerin ekonomik faaliyetlerini (GSMH, işsizlik, büyüme, enflasyon gibi) inceler ve kurgular. Peki, kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçların karşılanması neden önemlidir? Çünkü sınırsız ihtiyaçların karşılanabilme derecesi, aynı zamanda bireylerde ve toplumda bir refah düzeyi oluşturmaktadır.

Eğitim ve ekonomi sistemlerinin yaratıcısı veya üreticisi insandır. Bu insan, hem sistemin uygulayıcısı hem de bu sisteme maruz kalandır. Dolayısıyla,

eğitim-> insanı, 

insan->eğitimi, 

ekonomi->insanı, 

insan->ekonomiyi, 

eğitim->ekonomiyi, 

ekonomi->eğitimi etkilemektedir. İnsan, ekonomi ve eğitim değişkenleri hem birbirini etkileyen hem de birbirinden etkilenendir. Aralarındaki ilişki çift yönlüdür. Eğitim, ekonomi ve insan arasındaki ilişkilerin nedensel olduğunu iddia edemeyiz ancak şunu çok net söyleyebiliriz: "Ekonomi, ister kabul edin ister etmeyin, bir rekabet ortamı yaratır." Ortada bir rekabet varsa -hiç şüphe bile etmeyin- özgür düşüncenin ve yaratıcı düşünce ürünlerinin dünya üzerinde dolaşımı kaçınılmazdır. İşte bu noktada yaratıcı düşünce ürünlerine sağladığınız imkanlar (bu bir bakıma ekonomik faaliyetleri yönetme modelinizdir), farklı fikirlere olan tahammülünüz (bu da eğitim modelinizdir, hukuku kavrayış şeklinizdir) içinde yaşadığınız ülkenin yönetim anlayışına bağlı bir değişkendir.